Oefenen op patiënten zonder risico

Het plaatsen van een maagsonde bij een pasgeboren baby is uiterst delicaat. Verpleegkundigen in opleiding moeten deze procedure perfect beheersen, maar vanzelfsprekend kunnen ze niet eindeloos oefenen op echte patiënten. Daarom ontwikkelden het Vlaamse OneBonsai en het Nederlandse SyncVR Medical, met steun van CrossRoads, een virtual reality-training waarmee verpleegkundigen en studenten pediatrische handelingen op een realistische en veilige manier kunnen oefenen.

OneBonsai bouwt simulaties en virtual reality-toepassingen. Ook SyncVR ontwikkelt en implementeert VR-software, maar richt zich specifiek op ziekenhuizen en onderwijsinstellingen.

"Wij zijn al actief in de pediatrie met toepassingen om kinderen tot rust te brengen tijdens medische ingrepen," vertelt Hein Willemse, CCO bij SyncVR Medical, "en vanuit die ervaring ontstond het idee voor een VR-training gericht op het plaatsen van een neus-maagsonde bij baby’s."

Financiële haalbaarheid is bij zo’n ontwikkelingen vaak een struikelblok, zowel binnen ziekenhuizen als in het onderwijs. Hein: "Wanneer je samenwerkt en steun krijgt van CrossRoads, wordt dat net iets haalbaarder. Dankzij dit project konden we de sprong naar deze innovatie nemen en ligt er nu een waardevol product voor pediatrische opleiding."

De samenwerking tussen OneBonsai en SyncVR is bijzonder: ze zijn in zekere zin concurrenten. "Je gaat niet zomaar met een concurrent in zee", vertelt Evarest Schoofs, oprichter van OneBonsai. "Maar via CrossRoads hebben we een manier gevonden om samen iets te bouwen dat voor beide partijen echte meerwaarde heeft, zonder op elkaars tenen te trappen. Een samenwerkingsvorm waar je niet meteen aan denkt."

"Het is bovendien prettig om samen te werken met een partij die ook in de zorg ervaring heeft en deels hetzelfde werk doet", vult Hein aan. "We kennen elkaars manier van werken en elkaars taal. Dat maakt het efficiënt en aangenaam."

Beide partners namen elk een duidelijk afgebakende rol op. OneBonsai was verantwoordelijk voor de technische ontwikkeling van de VR-applicatie. SyncVR bracht de praktijkervaring in en zorgde ervoor dat de toepassing aansloot bij de behoeften van pediatrische instellingen van ziekenhuizen en onderwijsinstellingen. Hein: “Via verschillende werksessies brachten we wensen en werkwijzen in kaart. Op basis daarvan werkte OneBonsai een concept uit, waarna feedback van de partners telkens leidde tot verdere verfijning en uiteindelijk het finale product.”

SyncVR en OneBonsai werkten nauw samen met het UMC Utrecht, Erasmus MC, Amsterdam UMC, OLVG Amsterdam, UZ Gent, Jessa Ziekenhuis en Arteveldehogeschool. Hein: “Hun praktijkervaring en feedback hielpen om de procedures niet alleen realistisch, maar ook didactisch helder en bruikbaar te maken voor opleidingen en zorginstellingen.”

De training leert verpleegkundigen en studenten om veilig een neus-maagsonde bij een baby te plaatsen. Hoewel de handeling op het eerste gezicht eenvoudig lijkt, is ze technisch uitdagend om in VR na te bootsen. Evarest: “Je moet een virtuele omgeving creëren en een baby modelleren die zich anders gedraagt dan een volwassene. Daar kwam heel wat nieuwe ontwikkeling bij kijken.”

Naast de handeling zelf, bleek ook communicatie een belangrijke rol te spelen. Hein: “We dachten initieel vooral aan het stappenplan van de ingreep, maar gaandeweg beseften we dat het contact met de moeder minstens even relevant is. Het verschil tussen de mededeling ‘ik ga een neus-maagsonde inbrengen’ en ‘er wordt een klein buisje in de neus geplaatst om voeding te geven’ is groter dan je denkt.” Om op een natuurlijke en geruststellende manier te leren communiceren, integreerde OneBonsai artificiële intelligentie in de VR-training. Die AI analyseert wat de gebruiker zegt en geeft meteen feedback.

Eén van de grootste uitdagingen was het ontwikkelen van één uniforme procedure die werkt voor alle ziekenhuizen en opleidingsinstellingen in zowel België als Nederland. Evarest: “Je zou denken dat zo’n handeling overal hetzelfde verloopt, maar in werkelijkheid zijn er duidelijke verschillen tussen landen, instellingen en zelfs individuele zorgverleners.”

De oplossing? Een flexibele softwarelaag die het product aanpasbaar maakt per instelling, zonder telkens van nul te herbouwen. “Zo bieden we een sterke basis die voor iedereen werkt,” legt Hein uit, “maar die tegelijk verfijnd kan worden naar de specifieke wensen van elk ziekenhuis of onderwijsinstelling.”

Na een jaar intensief ontwikkelen is de VR-toepassing klaar voor de volgende fase. Hein: “De eerste tests gebeuren nu met de partnerorganisaties die vanaf het begin betrokken waren. Daarna rollen we de applicatie uit in Nederland en België, en op termijn ook internationaal.”

De maatschappelijke relevantie is groot. Dankzij een VR-bril kan een leerling op elk moment en op elke plek oefenen, zonder docent of de noodzaak van een ziekenhuisruimte. Herhalen kan zo vaak als nodig is, wat de druk op docenten en schaarse opleidingsfaciliteiten vermindert.

Evarest: “Je traint juist die situaties die in de realiteit moeilijk aan te leren zijn. Hoe vaak heb je een echte baby voor jou liggen om mee te oefenen? Door ervaring op te doen in de virtuele wereld, sta je sterker wanneer je dezelfde situatie in het echt tegenkomt. Je bouwt een soort muscle memory op en dat is precies de kracht van VR.”

Voor OneBonsai betekent het project een concrete uitbreiding van hun opleidingsbibliotheek. "Naast de ontwikkelingstijd zit er ook veel complexiteit in het vinden van de juiste inhoud en experteninput", zegt Evarest. "Die kans krijg je niet vaak, zeker niet in de zorgsector waar mensen het druk hebben met patiënten, en niet met VR. Pediatrie was voor ons bovendien een nieuw domein. Nu kunnen we zeggen dat we ook daarvoor oplossingen in huis hebben.”

Voor SyncVR versterkt het project hun positie in de medische educatiemarkt. Hein: "Educatie en medische trainingen zijn een prioriteit voor ons bedrijf. Maar ziekenhuizen overtuigen met slechts één product is vaak niet genoeg om de investering in tijd en begeleiding te rechtvaardigen. Met deze extra oplossing voor pediatrie wordt ons aanbod sterker waardoor we onze doelgroep veel beter kunnen ondersteunen."

Beide bedrijven kijken ook uit naar toekomstige samenwerkingen. "Als we samen meer producten kunnen ontwikkelen en op dezelfde manier naar de markt brengen, maken we een efficiëntieslag", besluit Hein.

Het project leerde beide bedrijven ook iets over elkaars markt en manier van denken. “Voor ons was het de eerste keer dat we zo nauw samenwerkten met een Nederlands bedrijf,” vertelt Evarest. “Nederlanders kijken anders naar vermarkting en business en daar kan je veel uit leren. We merkten ook dat er aan de andere kant van de grens nog heel wat opportuniteiten liggen.”

Ook SyncVR ziet die kruisbestuiving als een meerwaarde. Hein: “Ook wij hadden nog nooit met een Belgisch partner op deze manier samengewerkt. Door je te verdiepen in elkaars markt en cultuur kan je samen een product bouwen dat perfect werkt in beide landen. Dat was voor mij een belangrijk leermoment. Ik zou het zo opnieuw doen, en vooral niet alleen. Met z’n tweeën sta je gewoon veel sterker. Samen gaat alles sneller, efficiënter én je kan elkaars netwerk benutten om het product effectief in de markt te zetten."