De vijf schakels van een lokale bouwketen

Hoe bouw je in Vlaanderen en Nederland een bouwketen uit voor hakhout, stro en riet als bouwmateriaal? Op 17 september kwamen zo’n 50 mensen samen op The Green Village in Delft, het fieldlab voor duurzame innovaties en technieken. Daar stelden de projectpartners van CASCO een methodiek voor om de lokale ketens in kaart te brengen en op te bouwen.

Een keten opbouwen voor lokale en natuurlijke bouwmaterialen is minder vanzelfsprekend dan het klinkt. Er ligt stro op de akker, er groeit hout in het bos en er staan riethalmen in de oevers. Wat ontbreekt, zijn de schakels. Wie oogst? Wie perst? Wie vervoert? Wie verwerkt? Wie bouwt? En wie zorgt dat al die schakels mooi op elkaar aansluiten? Onze studiedag op The Green Village gaf concrete antwoorden om de bouwketens voor stro, hakhout en riet in België en Nederland op te bouwen.

Een brede oproep naar bedrijven en organisaties die actief zijn in natuurlijke grondstoffen en bouwmaterialen: dat vormde het startschot om de methodiek op te bouwen. “De brede vragen bleken al snel een struikelblok”, vertelt Sissy Verspeeck van de Nederlandse projectpartner Agrodome. “Slechts 23 respondenten beantwoordden onze open oproep. Daardoor bleven de concrete antwoorden uit.” Ondanks een beperkte respons verzamelden de projectpartners voldoende gegevens om per materiaal een kruistabel samen te stellen. “In deze matrix verzamelden we de ketenspelers zoals landbeheerder, akkerbouwer of loonwerker tegenover processtappen zoals beheren, telen, oogsten en verwerken. Het voordeel is dat onze vragen gerichter werden en dat de blinde vlekken per processtap zichtbaar werden.”

Uit de brede oproep en de kruistabel volgde een knelpuntanalyse met concrete knelpunten per natuurlijk materiaal. “Over de drie materialen heen doken verschillende problemen opnieuw op”, verduidelijkt Sissy. “Je kan denken aan het gebrek aan wetenschappelijke data over de materiaaleigenschappen, een wisselende beschikbaarheid aan reststromen die vragen om lokale ketens in plaats van industriële schaal en de nood aan een ketenregisseur die de keten toegankelijk maakt voor architecten en aannemers.”

Voor de natuurlijke materialen die binnen CASCO worden onderzocht, definieerden de projectpartners een aantal concrete knelpunten: