Hoe MaGie Creations bierbostel als brouwgraan terugbrengt in onze voedselketen

Het begon niet met een groots vooropgezet plan. Integendeel. “Ik ben zo’n negen jaar geleden eigenlijk min of meer ‘gestruikeld’ over bierbostel”, vertelt Madeleine. “De gemeente Den Haag had een reststromenanalyse gedaan op een bedrijventerrein. Bij brouwerij Kompaan bleek veel bierbostel vrij te komen: het natte deel van granen dat overblijft na het brouwen van bier. Ik werd gevraagd om een businesscase te maken voor deze potentierijke waardestroom. Zo kwam ik er eigenlijk per ongeluk mee in aanraking. Toen ik zag hoeveel volume er wereldwijd vrijkomt, dacht ik: dit is geen lokaal probleem. Dit is gigantisch.”

Madeleine beet zich vast in het onderwerp. Samen met Wageningen Universiteit testte ze haar eerste idee: een proces om nat brouwgraan te verwerken tot een stabiel en houdbaar ingrediënt voor de voedingsindustrie. Dat bleek te werken. Sindsdien bouwt ze stap voor stap aan een bedrijf dat brouwgraan inzet als grondstof voor voeding. Voor mensen, welteverstaan.

Madeleine noemt bierbostel liever ‘brouwgraan’. “Bierbostel en ook het Vlaamse bierdraf zijn onbekende, technische woorden. De meeste mensen hebben geen idee wat het is. Daarom noemen wij het brouwgraan, dat spreekt meer tot de verbeelding. Het klinkt aantrekkelijker, omdat het verwijst naar iets herkenbaars (graan) en de link legt met het proces van bierbrouwen. Uit marktonderzoek dat we hebben gedaan blijkt dat deze naam ons product begrijpelijker en aantrekkelijker maakt voor de consument.”

Haar bedrijf, MaGie Creations, verwerkt brouwgraan tot functionele ingrediënten voor de voedingsindustrie. Madeleine: “Wij maken er droge, poedervormige ingrediënten van die bij juist gebruik de kostprijs van eindproducten verlagen en tegelijkertijd de voedingswaarden en milieu-impact ervan verbeteren. Er zijn veel toepassingen mogelijk. Onze PowerFlour maakt bijvoorbeeld brood, snacks of vleesvervangers voedzamer en vezelrijker. En onze emulgator Powerbond kan in een appeltaart of brownie boter vervangen. Die wordt daardoor minder vet, zonder in te leveren op smaak, rijkheid en mondgevoel.”

Hoewel brouwgraan technisch gezien eetbaar is – het was lang zelfs heel gebruikelijk als volwaardige voeding, maar in de loop der jaren is dat ‘vergeten’ – is de manier waarop het nu wordt verwerkt totaal niet geschikt voor menselijke consumptie. “Het hele systeem is er nu op ingericht om bierbostel als veevoer te gebruiken. Als brouwgraan uit de brouwerij komt, voldoet het niet aan de voedselveiligheidseisen voor mensen.”

Daar zit precies de uitdaging. Én de kans. Om brouwgraan op grote schaal voedselveilig te verwerken, moet het direct na de bierproductie onder gecontroleerde omstandigheden worden getransporteerd. Dat vraagt om compleet nieuwe technologie. “We wisten hoe we mooie ingrediënten konden maken van het brouwgraan. Maar de infrastructuur ontbrak om onze grondstof op de juiste manier uit de brouwerij krijgen. Om het brouwgraan te kunnen gebruiken voor food, moesten we zorgen dat het schoon en gecontroleerd de brouwerij kan verlaten.”

Zo ontstond het idee voor een nieuwe schakel in het proces: de foodgrade outlet. Een aangepaste drafkoffer – de opvangbak waar het brouwgraan na het brouwproces in valt – met een zogenoemd ‘Cleaning In Place-systeem’ (CIP). Aangesloten op een gesloten en gecontroleerd systeem van transportbuizen dat zo ingericht is dat er geen besmetting kan optreden. Ofwel: een combinatie van aanpassingen die samen zorgen dat het proces vanaf de bron voedselveilig wordt en op industriële schaal brouwgraan kan verwerken. “Dit is een systeeminnovatie. Binnen Food Pioneers Accelerator voeren we een industriële demonstratie uit waarbij de foodgrade outlet wordt ontworpen, gerealiseerd en getest.”

Dankzij de financiële steun van Food Pioneers Accelerator kreeg MaGie Creations de mogelijkheid om de foodgrade outlet te realiseren. “Zonder deze subsidie had ik die sprong in het diepe niet snel durven maken”, zegt Madeleine.

Madeleine sprak met verschillende brouwerijen, ook in Nederland. Uiteindelijk vond ze in Brouwerij Haacht in de Vlaams-Brabantse gemeente Boortmeerbeek een partner die niet alleen groot genoeg was om voldoende grondstof te kunnen leveren, maar die ook bereid was om mee te bouwen aan innovatie.

“Om de transitie naar een circulaire economie te maken, is het van belang om samen te werken met partners die zelf ook willen bijdragen aan die verandering, zoals brouwerij Haacht”, zegt Madeleine. “Zij doen mee omdat dit concept voor hen economisch interessant is, maar vooral ook omdat ze overtuigd zijn van het feit dat het voedingssysteem moet veranderen. En voor ons was die commitment op lange termijn cruciaal, omdat we met de foodgrade outlet ingrijpen diep in het proces van de brouwerij. Daarnaast is de match op persoonlijk vlak heel fijn. De communicatie met Vlamingen is minder direct, terwijl er wederzijds juist meer respect en oprechte interesse is. Dat vind ik heel mooi en het werkt voor mij heel goed. We zijn een strategisch partnerschap aangegaan voor vijftien jaar.”

In maart 2026 vond de eerste levering plaats: 12 ton brouwgraan werd op een voedselveilige manier door de foodgrade outlet getransporteerd.

“Het systeem werkt heel goed”, zegt Madeleine trots. “Maar je kunt dit vergelijken met de oplevering van een huis: de muren staan, er zit een dak op, maar je moet wel de plinten nog vastkitten en handige haakjes en plankjes ophangen. De komende periode zetten we de puntjes op de i. De oplossing moet bestand zijn tegen hoge temperaturen, vochtbelasting en microbiële druk, en tegelijkertijd voldoen aan de voedselveiligheidseisen. We gaan binnen het Food Pioneers Accelerator-project alle procedures nog extra controleren, bijvoorbeeld of het schoonmaakproces altijd goed werkt en het water goed binnen het systeem blijft. Dat noemen we de testing & commissioning-fase.”

De volgende technische stap is de ontwikkeling van de speciaal ontworpen Food Grade Transport Unit (silo). Deze mobiele silo maakt gesloten, traceerbaar en geconditioneerd transport of opslag mogelijk. “Uiteindelijk redden we het niet om de silo te realiseren binnen het FPA-budget. Dus dat is de volgende stap. We werken toe naar een eigen verwerkingsfaciliteit, waarmee we steeds meer van het productieproces in eigen beheer nemen.”

Daarnaast is er nog een uitdaging: marktontwikkeling. “We kunnen het proces straks zonder problemen opschalen. Er is brouwgraan genoeg. De uitdaging zit in de vraag: wie gaat straks ons eindproduct gebruiken?”

Momenteel worden de ingrediënten van MaGie Creations al succesvol gebruikt bij tientallen bakkerijen en foodservice-klanten. Niet alleen vanwege duurzaamheid, maar ook vanwege de structuur, smaak en functionele eigenschappen. Het bewijs dat het werkt is er. Maar: de schaal ontbreekt nog. De uitdaging zit volgens Madeleine de komende tijd vooral in het ontwikkelen van de markt voor een ingrediënt dat nog nauwelijks bekend is. “Onbekend maakt onbemind, dus we moeten zorgen dat meer mensen met onze producten in aanraking komen. Daarna is het eigenlijk een kwestie van succesvolle voorbeelden kopiëren, om zelf succesvoller te worden.”

MaGie Creations is met verschillende bakkerijen en foodservicepartijen in gesprek. Daarvoor helpt het groeiende netwerk in België ook. “Je hebt partijen nodig die mee willen doen. Die bereid zijn om te leren werken met het ingrediënt en om een recept of proces aan te passen. Dat kost wat. Dus we hebben mensen nodig die zeggen: we weten nog niet precies hoe, maar we gaan het samen uitzoeken. Als méér partijen met onze ingrediënten gaan werken en ontdekken wat er allemaal mogelijk is, kan het hard gaan.”

De ambitie is om uiteindelijk complete verwerkingsfaciliteiten te bouwen die tientallen miljoenen kilo’s brouwgraan per jaar verwerken. En daarmee wordt het brouwgraan dat nu tussen wal en schip valt, weer wat het ooit was: volwaardige voeding voor mensen.