ILVO: wetenschappelijke slagkracht voor opschaling in food

Voor ILVO is de deelname aan FPA een logisch verlengstuk van haar missie: innovatie in de voedingssector versnellen. Nathalie: “Wij doen dit door kennis te vergaren over productieprocédés en productkwaliteit, en door test- en productie-infrastructuur toegankelijk te maken voor bedrijven die willen opschalen.” Samen met collega Mieke Dhondt is Nathalie al sinds de start betrokken bij FPA.

Het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) is een onafhankelijk wetenschappelijk onderzoekscentrum van de Vlaamse overheid, met als opdracht de landbouw, visserij en agrovoedingssector te verduurzamen.

Binnen ILVO zijn Nathalie en Mieke werkzaam in de eenheid Technologie en Voeding, waarbinnen – in een samenwerking met Flanders’ FOOD – de Food Pilot ingebed is. “De Food Pilot heeft een centrale rol in het versnellen van innovatie in de voedingssector”, zegt Nathalie. “Het bevat meer dan 100 food processing-machines op pilootschaal, alsook 10 voedingslabo’s en een team van 100 voedingsdeskundigen. Bedrijven kunnen er terecht om nieuwe producten te ontwikkelen, technologieën uit te testen en op te schalen en productkwaliteit te analyseren, ondersteund door diepgaande wetenschappelijke en technologische expertise.”

“Binnen FPA voeren wij als ILVO zelf geen labo- of opschalingstesten uit”, zegt Mieke. “Onze rol ligt elders: we zetten onze opleiding, technische kennis en uitgebreide expertise in om complexe, technisch-wetenschappelijke dossiers te analyseren en te vertalen naar concrete opschalingsnoden.” Nathalie is bio-ingenieur en doctoreerde binnen het vakgebied, terwijl Mieke een bachelor Biochemie heeft. “Dankzij deze achtergrond kunnen we dossiers snel en diepgaand begrijpen, waardoor we ons vlot een helder beeld vormen van elke opschalingsvraag. Die inhoudelijke kracht maakt het mogelijk om ondernemers efficiënt te begeleiden. Daarnaast benutten we onze brede professionele netwerken om per vraagstuk de juiste opschalingsfaciliteiten te identificeren en te koppelen.”

Startups en KMO’s hebben vaak nog niet de middelen om zelf te investeren in technologie. “Ze zoeken plekken waar ze hun ontwikkeling of productie kunnen opschalen. Daarom melden ze zich bijvoorbeeld bij de Food Pilot, waar opschalingstesten kunnen gebeuren. Maar in de grensregio zijn er nog veel meer plekken met relevante faciliteiten voor de foodsector. Binnen FPA brengen we daar structuur in, door inzichtelijk te maken bij welke productiefaciliteiten die eerste producties kunnen gebeuren.”

Een concreet resultaat van de samenwerking binnen de FPA is de uitgebreide database met opschalingslocaties in Vlaanderen en Zuid‑Nederland. Mieke vertelt: “Alle partners hebben in hun eigen regio bedrijven bezocht en geïnterviewd. Zo brachten we gezamenlijk in kaart welke kennis, technologieën en productiefaciliteiten beschikbaar zijn in de grensregio.”

Die verzamelde informatie werd gebundeld in een overzichtelijke database en een interactieve kaart. “Op die manier helpen we ondernemers sneller de juiste partners te vinden voor hun specifieke opschalingsvragen,” aldus Mieke. “Het versnelt niet alleen het zoekproces, maar vergroot ook de kans op succesvolle matches binnen het ecosysteem.”

De beginperiode van het programma stond in het teken van het opstellen van de database en het werven van bedrijven die een project willen opstarten binnen FPA. Nu ligt de focus op het begeleiden van de bedrijven van de goedgekeurde projecten en administratieve opvolging. Zowel Mieke als Nathalie zijn nauw betrokken als accountmanager bij meerdere projecten.

Voor ondernemers betekent samenwerken met ILVO binnen FPA vooral: inhoudelijke scherpte en toegang tot kennis. “Wij durven de kritische vragen te stellen op inhoud en technologie. Dat kan voor ondernemers soms confronterend zijn, maar het verhoogt wel de slaagkans van een project.”

Een belangrijke les voor ondernemers die willen opschalen: onderschat de stap van technische opschaling niet. “Opschalen is geen kopie van wat je op kleine schaal doet,” benadrukt Nathalie. “Procescondities veranderen, volumes veranderen, en dat vraagt kennis én voorbereiding. FPA biedt daar een veilige omgeving voor, mét financiële steun.”

ILVO kijkt met een brede blik naar de toekomst van het voedselsysteem. “Wij werken voor de volledige voedingssector”, zegt Nathalie. “En we willen inspelen op de vragen en thema’s die leven in de sector. Momenteel werkt het voedingsonderzoek samen met de sector sterk aan eiwitdiversificatie, valorisatie van reststromen, voeding en gezondheid en digitalisering. Dit is in lijn met de missie van ILVO om die duurzame agrofoodindustrie te realiseren en de sector te helpen om de stappen te zetten die nodig zijn om die schakeling te maken.”

Daarom houdt ILVO in projecten als FPA de ogen open om trends te spotten. Nathalie: “We zien in het FPA project bijvoorbeeld dat de sterke interesse in microbiële fermentatie zich doorzet, voor de ontwikkeling van nieuwe ingrediënten afgeleid van bijvoorbeeld micro-algen of schimmelbiomassa. In de Food Pilot is hiervoor al geïnvesteerd in aangepaste celdisruptietechnologie, scheidings-, filtratie- en droogtechnologie, alsook in basisfermentatietechnologie. Verder ligt de focus op de eiwitfunctionaliteit en kwaliteitsvolle applicaties in food en feed. We geloven sterk in de toekomst van deze innovatieve grondstoffen.”

“Die trend zien we ook terug in de uiteenlopende innovaties die binnen het project aan bod komen”, zegt Mieke. “Zo ontstaan er nieuwe initiatieven en technologieontwikkeling om rest- en nevenstromen van paddenstoelen, knollenaardappelen en brouwerijen te valoriseren en wordt geëxperimenteerd met procesinnovaties om de textuur van plantaardige eiwitten aanzienlijk te verbeteren. Ook het opschalen van instant verwerkbare peulvruchtenpoeders krijgt steeds meer aandacht. En er wordt zelfs gewerkt aan nieuwe alternatieven voor koffiebonen, gedreven door duurzaamheid, grondstoffenschaarste en veranderende consumentenvoorkeuren.”

Samen tonen al deze initiatieven hoe sterk en divers de innovatiekracht in de regio is en bevestigen ze waarom ILVO met zijn technische expertise, testinfrastructuur en netwerk een cruciale rol speelt in het opschalingsverhaal van de FPA.”

Als dit soort trends worden waargenomen, kan er ook op geanticipeerd worden. Nathalie: “We hopen natuurlijk dat de bedrijven die we helpen binnen FPA mooie stappen zetten. Daarnaast helpt de kennis die we nu verzamelen ons om toekomstige innovaties nog gerichter te ondersteunen. We blijven dus alert als we thema’s steeds zien terugkeren: waarom is de interesse in een bepaalde niche zo groot? En hoe kunnen we bedrijven beter helpen op dat vlak, om daadwerkelijk die verduurzamingsstap van het voedselsysteem te zetten?”

Voor ILVO is één principe duidelijk: innovatie versnellen lukt alleen door samen te werken. Mieke licht toe: “De samenwerking met partners uit andere regio’s – ook over de grens in Nederland – is ontzettend leerrijk. Je ziet hoe anderen uitdagingen aanpakken en welke accenten zij leggen. Dat opent je blik.”

Die verschillende invalshoeken leveren niet alleen nieuwe inzichten op, maar werken ook inspirerend. “We merken bijvoorbeeld dat Nederlandse ondernemers vaak nét dat tikkeltje meer durf tonen”, zegt Mieke. “Die ondernemende spirit stimuleert ons om zelf ook verder te denken en nieuwe pistes te verkennen.”

Ook buiten het project blijven de lijnen open voor ondernemers met opschalingsvragen. Nathalie: “Ook als een subsidietraject niet meer mogelijk is, blijven we meedenken.”

Benieuwd hoe ILVO en de Food Pilot innovatie in voeding écht versnellen? Ontdek onze unieke combinatie van expertise, infrastructuur en hands-on begeleiding. Bezoek www.foodpilot.be of ilvo.vlaanderen.be en laat je inspireren door de mogelijkheden. Wil je weten wat de FPA voor jouw opschalingsvraag kan betekenen? Duik in de tools, diensten en partners die klaarstaan om jouw idee naar een hoger niveau te tillen.