POM West-Vlaanderen faciliteert innovatie

De provinciale ontwikkelingsmaatschappij voert het economische beleid van de provincie uit en richt zich daarbij op een aantal speersectoren waarin de regio sterk staat, voeding is er daar één van. “We willen de kennis die in onze provincie beschikbaar is dichter bij ondernemers brengen”, vertelt Katelijne Vancleemput, cluster developer voeding. “Zodat we hen kunnen helpen om verder te innoveren.”

Volgens Katelijne heeft POM West-Vlaanderen niet per definitie zelf alle antwoorden in huis om ondernemers verder te helpen. Juist het verbinden van partijen staat centraal. “Als een bedrijf met een vraag of probleem zit, kijken wij: kennen we iemand die daarbij kan helpen?”, vertelt Katelijne. “Dat kan een kennisinstelling zijn, maar evengoed een ander bedrijf dat bijvoorbeeld hun innovatie kan produceren.” Projecten, events, subsidies en netwerken zijn daarbij middelen om hetzelfde doel te bereiken: kennis dichter bij ondernemers brengen en duurzame innovatie stimuleren.

Er is heel veel ondersteuning beschikbaar voor onderzoek en productontwikkeling. POM West-Vlaanderen ziet juist daarna een hiaat: wanneer een innovatie de onderzoeksfase ontgroeit. Een voedingsproduct maken in de eigen keuken of op laboschaal lukt en de eerste smaak- en houdbaarheidstesten zijn veelbelovend, er is misschien zelfs al een eerste semiprofessionele productie gedraaid. “Maar wat daarna, hè? Wat dan?”, zegt Katelijne.

Daarna kan het moeilijk worden. Opschalen vraagt om grotere productiecapaciteit, investeringen en gespecialiseerde partners. En niet ieder bedrijf beschikt over het juiste machinepark of de middelen om die stap alleen te zetten. “Dan zie je dat ideeën op de plank blijven liggen, omdat bedrijven de middelen niet hebben of niet weten waar ze terechtkunnen.”

Die uitdaging herkenden ook de andere projectpartners. Zo ontstond uiteindelijk Food Pioneers Accelerator: een programma dat innovatieve voedingsprojecten helpt om de stap van veelbelovende innovatie naar productie op grotere schaal te zetten.

Food Pioneers Accelerator ondersteunt niet alleen individuele bedrijven, maar werkt ook aan iets dat blijvende waarde heeft voor de hele sector: een database van beschikbare productie-infrastructuur. Over alle regio’s heen inzichtelijk in kaart gebracht.

“Er zijn veel bedrijven die productiecapaciteit of gespecialiseerde apparatuur beschikbaar hebben, maar die informatie was versnipperd”, vertelt Nathalie van Hal, cluster developer voeding en gezondheid. “Via dit project hebben we veel beter zicht gekregen op welke – soms heel unieke! – infrastructuur er beschikbaar is, welke capaciteit die heeft en voor welke toepassingen ondernemers er terechtkunnen.”

Dat levert niet alleen voordelen op voor de huidige deelnemers aan Food Pioneers Accelerator, maar ook voor toekomstige ondernemers met opschalingsvragen. “Dankzij deze database kunnen we veel sneller doorverwijzen naar de juiste partner. Niet alleen in onze eigen regio, maar ook in de rest van Vlaanderen en Zuid-Nederland. Deze kennis blijft beschikbaarook na afloop van het project.”

De POM verbindt ondernemers niet alleen met infrastructuur elders, maar heeft in Roeselare zelf ook een belangrijke plek waar kennis en infrastructuur samenkomen. Een belangrijk onderdeel van het West-Vlaamse ecosysteem is Food Innovation Park in Roeselare, een initiatief van POM West-Vlaanderen,

Food Innovation Park positioneert zich als wetenschapspark met een open innovatie-cultuur waarinnovatie op het snijpunt van voeding en gezondheid wordt gestimuleerd. De aanwezige testapparatuur en expertise staan ter beschikking van bedrijven, kennisinstellingen en zorg- en gezondheidsactoren. En het is dé uitvalsbasis voor co-creatie.

Binnen Food Innovation Park bevindt zich ook de Food Research & Development Hall, een initiatief van POM West-Vlaanderen, VIVES en Flanders' FOOD. De FR&D hall is een pilootomgeving met onder meer een hypermoderne grootkeuken met industriële microgolf en inline IR-oven. Voedingsbedrijven kunnen er nieuwe processen op hun producten testen. Ook deelnemers aan Food Pioneers Accelerator maken gebruik van deze faciliteiten. Zo laat Kopje Zwam binnen het programma houdbaarheidstesten uitvoeren in de Food Research & Development Hall. “Wij proberen hier zoveel mogelijk kennis, onderzoek en infrastructuur rond voeding te clusteren”, zegt Nathalie. “Uiteindelijk is het plan om ook betaalbare huisvesting voor ondernemers aan te bieden, gekoppeld aan laagdrempelige begeleiding. Zo ontstaat een incubator en maken we innovatie toegankelijker voor ondernemers.”

Naast het West-Vlaamse ecosysteem wordt ook het interregionale ecosysteem steeds sterker. Volgens Nathalie en Katelijne is dat een belangrijke meerwaarde van Food Pioneers Accelerator: de samenwerking tussen Vlaanderen en Zuid-Nederland. “Door dit project hebben we veel nieuwe organisaties leren kennen aan Nederlandse zijde”, vertelt Katelijne. “Dat helpt ons om ondernemers nog beter door te verwijzen en geeft ook nieuwe inzichten in hoe andere regio's innovatie ondersteunen.”

Soms vraagt de ‘verplichting’ van grensoverschrijdende samenwerking wat extra creativiteit, erkent ze. “Wie werkt met verse producten, wil verwerking het liefst ze dicht mogelijk bij huis houden. Voor bepaalde zaken is het onlogisch en niet duurzaam om extra kilometers te maken als het ook dichterbij kan. Maar soms vind je aan de andere kant van de grens net kennis of technologie die hier niet beschikbaar is. Voor Vlaamse ondernemers kan het bijvoorbeeld ook zeer nuttig zijn om voeling te krijgen met de Nederlandse markt rond hun type product, en vice versa.”

Uiteindelijk steek je van samenwerken altijd iets op, vindt Nathalie. “Ook wij leren zo steeds nieuwe bedrijven kennen, nieuwe technologieën en nieuwe manieren van werken. Die kennis nemen we mee in toekomstige projecten.”

Nu FPA goed op weg is, wordt het ook tijd om uit te zoomen. “Wat hebben we gedaan? Wat hebben we gezocht, en gevonden? Wat is de volgende stap? Dat doen we met de deelnemende bedrijven, hoe kunnen we ze nog begeleiden? Door voor hen individueel een roadmap te maken en de geleerde lessen hieruit te bundelen voor de afloop van het programma. Daarbij kijken we ook expliciet hoe wij daar als projectpartners nog iets in kunnen betekenen. We kijken ook met de projectpartners naar kansen en uitdagingen in het Nederlands-Vlaamse netwerk. Alle inzichten en conclusies zijn waardevol in komende projecten en programma’s.”

Meer weten? Kijk op https://www.pomwvl.be/over-ons/onze-projecten/food-pioneers-accelerator en https://www.pomwvl.be/ons-aanbod/innoveren/voeding of op interregvlaned.eu/food-pioneers-accelerator.