Schone instrumenten redden levens

Elke dag rijden er in ziekenhuizen karretjes vol chirurgische instrumenten van de operatiekamer naar de sterilisatieafdeling en terug. Vandaag een grotendeels manueel en dus ook foutgevoelig proces van wassen, desinfecteren, steriliseren en vrijgeven. Het Nederlandse Ansana en het Vlaamse Sentigrate besloten dat dit anders kon. Met steun van CrossRoads ontwikkelden ze een slimme sensor- en trackingoplossing die het sterilisatieproces van begin tot eind bewaakt, digitaliseert en documenteert.

Ongeveer 3% van alle operaties in Europa en de VS leidt tot een chirurgische infectie. "Dat lijkt misschien een klein percentage, maar op honderd miljoen operaties per jaar zijn dat drie miljoen patiënten," zegt Dominique Surinx, oprichter van de Nederlandse start-up Ansana. "Als wij de infecties die gerelateerd zijn aan gecontamineerde instrumenten al met tien procent kunnen verminderen, helpen we jaarlijks zo'n 300.000 patiënten."

Dat is dan ook de missie van Ansana: patiëntveiligheid verbeteren en ziekenhuizen efficienter en duurzamer maken. Het bedrijf ontwikkelt een platform dat het volledige traject van chirurgische instrumenten in kaart brengt. “Onze oplossing digitaliseert en analyseert de hele flow, van reinigen tot steriliseren.”

Die oplossing combineert software met hardware. Een compacte sensormodule wordt op een instrumentenkarretje of rechtstreeks in een sterilisatie-unit geplaatst en meet temperatuur, druk, water en beweging. Via realtime lokalisatie weet het systeem op elk moment waar een instrumentenset zich bevindt binnen het ziekenhuis.

Technisch is dat allesbehalve eenvoudig. Dominique: “De sensoren moeten batterijgestuurd zijn, bestand tegen hoge druk en trillingen, en toch uiterst nauwkeurig. Op basis van die data beslissen we namelijk of een instrument veilig gebruikt kan worden bij een patiënt."

Voor de lokalisatietechnologie had Ansana een partner nodig met specifieke expertise. Die vonden ze in Sentigrate, een Leuvens technologiebedrijf gespecialiseerd in het verwerken van sensordata, van algoritmes en machine learning tot dataverwerking.

Thomas De Moor, co-founder en CEO van Sentigrate: “Wij zorgden in dit project voor het valideren van de lokalisatiedata en het samenbrengen van alle sensordata tot een bruikbaar en visualiseerbaar geheel.”

"We zijn zeer complementair", zegt Dominique. "Sentigrate heeft heel veel competentie op het vlak van lokalisatie. Wij hebben de kennis van de ziekenhuizen en de processen."

Tijdens het project bouwden de partners een eerste functioneel prototype en testten ze de technologie stap voor stap in steeds realistischere omstandigheden.

Dominique: "We zijn thuis begonnen in de steamer, daarna bij een tandartspraktijk en vervolgens in een ziekenhuisomgeving. Met een sterilisatiefaciliteit in Nederland hebben we heel langdurige testen uitgevoerd, in de echte omgeving waar het product ook gebruikt zal worden."

Dat bleek technisch uitdagender dan verwacht. “Een ziekenhuisomgeving zit vol staal,” zegt Thomas. “En staal reflecteert signalen enorm. Ultra Wideband – de technologie die we gebruiken voor lokalisatie – gedraagt zich daar heel anders dan in een labo. Zo'n realistische testomgeving is dan ook essentieel, het is altijd een tikkeltje anders dan een omgeving die je zelf nabootst."

Naast de technische uitdagingen was er ook de juridische realiteit van medische hulpmiddelen. "Bij medische technologie moet elke beslissing en zelfs elke lijncode gelinkt zijn aan een specifieke vereiste", vertelt Thomas. "Dat brengt extra documentatie en werk met zich mee, maar het is onvermijdelijk als je een medisch product op de markt wil brengen.

Het resultaat van het project is een volledig functioneel prototype, gevalideerd in realistische omstandigheden. Maar de impact reikt verder dan de technologie.

Voor Ansana opende het de deur naar investeerders. Dominique: "Als start-up in de huidige marktomstandigheden is het bijzonder moeilijk om voldoende kapitaal op te halen. De financiële steun vanuit CrossRoads was dan ook cruciaal. Maar het gaf ook een positief signaal naar mogelijke investeerders. Zo hebben we ondertussen onze seedronde succesvol afgesloten."

Voor Sentigrate betekende het een verdieping in de wereld van medische hulpmiddelen en een nieuwe referentiecase in Nederland, de tweede grootste markt voor het bedrijf. Thomas: "Zo’n samenwerkingsproject laat je toe om een nieuwe markt te betreden, om dingen te onderzoeken waar anders misschien geen middelen voor zijn. Voor ons was het interessant om het medical device traject van heel dichtbij mee te maken en te kijken wat er allemaal bij komt kijken op het vlak van documentatie en regelgeving. Die kennis kunnen we nu ook toepassen in andere projecten."

Wat het project ook succesvol maakte was de manier van samenwerken. Dominique: “Je kan zo’n complexe ontwikkeling alleen doen als je echt als één team werkt. We hebben nooit gedacht in termen van ‘zij en wij’. We werkten samen over de bedrijfsgrenzen heen.”

Ook bij Sentigrate werd dat zo ervaren. Thomas: “De CTO van Ansana werkte intensief samen met ons team in Leuven, waardoor er al snel een gedeeld projectteam ontstond. Het werd een wij-gevoel in plaats van een wij-en-zij-samenwerking.”

Het CrossRoads-project sloot af, maar de samenwerking niet. Ansana en Sentigrate werken ondertussen samen in een Europees Eurostars-project aan een volgende generatie van het product. Thomas: "CrossRoads was de kick-off. Zonder die subsidie was deze samenwerking waarschijnlijk niet tot stand gekomen."

De volgende stap voor beide bedrijven is opschaling: de hardware, firmware en software verder ontwikkelen tot een productieklaar systeem dat als medisch hulpmiddel op de markt kan worden gebracht, zowel in Europa als in de Verenigde Staten.

"We hebben bewezen dat de technologie werkt en dat we de juiste keuzes hebben gemaakt", besluit Dominique. "Nu gaan we de oplossing verder ontwikkelen en certificeren. Als we succesvol zijn, helpen we elk jaar honderdduizenden mensen."