Stop het vóór het begint

Home > Toolbox overzicht

Een praatplaat voor alle betrokkenen in en om de school om grensoverschrijdend gedrag te herkennen, voorkomen en aan te pakken

De praatplaat en visueel hulpmiddel dat inzicht geeft in hoe scholen, ouders, leerlingen en het onderwijsteam samen kunnen bijdragen aan het voorkomen en verminderen van grensoverschrijdend gedrag. De praatplaat toont een piramide met vijf lagen – van samenleving tot curatie – en biedt per laag praktische suggesties voor elke betrokkene. Zo ondersteunt de plaat een gedeelde verantwoordelijkheid en een integrale aanpak voor een veilig schoolklimaat.

Aanleiding

In veel scholen leeft de bezorgdheid over grensoverschrijdend gedrag, zowel tussen leerlingen onderling als tussen leerlingen en personeel. Soms zijn er concrete incidenten geweest, maar vaak gaat het om een sluimerende onrust: signalen van pestgedrag, uitsluiting, intimidatie of een gebrek aan respectvolle omgangsvormen. Docenten voelen zich niet altijd voldoende toegerust om hiermee om te gaan, en er is behoefte aan een gedeelde taal en aanpak binnen het team.

Daarnaast kan er op strategisch niveau een duidelijke ambitie leven: het versterken van sociale veiligheid, het creëren van een positief schoolklimaat, of het voldoen aan wettelijke kaders rond meldplicht en preventie. De school wil proactief handelen, niet pas ingrijpen als het te laat is.

Deze tool biedt houvast in situaties waarin:

• Er herhaaldelijk spanningen of conflicten zijn die moeilijk te duiden zijn.
• Er een gevoel leeft dat "er iets speelt", maar het ontbreekt aan concrete handvatten.
• De school wil inzetten op een preventieve en structurele aanpak van grensoverschrijdend gedrag.
• Er nood is aan een gemeenschappelijk kader en taal om gedrag bespreekbaar te maken.

Kortom: deze tool is zinvol wanneer een school de nood voelt om grensoverschrijdend gedrag niet alleen te signaleren, maar ook duurzaam aan te pakken vanuit een gedeelde visie.

Doelstellingen

Hoofddoel:

• Een gezond pedagogisch klimaat in en om de school voor alle betrokkenen.

Subdoelen:

• Het bevorderen van duidelijke en gedragen gedragsafspraken.
• Het gericht inzetten op programma’s of activiteiten die leerlingen en/of ouders leren omgaan met emoties, conflicten en respectvol gedrag in en om de school.
• Het stimuleren van positieve relaties tussen leerlingen, leraren en ouders.
• Het gesprek voeren over het inrichten van een preventief en transparant handelingsprotocol.
• Versterken van gedeeld eigenaarschap en voorkomen van misverstanden over wat wel/niet acceptabel is.
• Verhogen van sociale vaardigheden en emotionele intelligentie, waardoor de kans op grensoverschrijdend gedrag afneemt.
• Versterken van sociale verbondenheid en verminderen van kans op conflicten en uitsluiting.
• Zorgen voor duidelijkheid en vertrouwen in de aanpak, en voorkomen van willekeur of onduidelijkheid.

Link met aantrekkelijk werkgeverschap

Het inzetten van de preventiepiramide voor grensoverschrijdend gedrag op school draagt wezenlijk bij het verdiepen van de jobinhoud voor onderwijsprofessionals. Door een duidelijke structuur te bieden voor het herkennen, voorkomen en aanpakken van grensoverschrijdend gedrag, ontstaat een werkomgeving waarin veiligheid en respect centraal staan. Medewerkers voelen zich gesteund en serieus genomen, wat hun werkplezier en betrokkenheid vergroot.

De piramide fungeert als een praktisch hulpmiddel dat teams in staat stelt om gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor een sociaal veilige schoolcultuur. Dit versterkt het gevoel van eigenaarschap en betekenis in het werk. Bovendien stimuleert de reflectie op professioneel handelen en samenwerking, waardoor medewerkers zich kunnen ontwikkelen in hun pedagogische en communicatieve vaardigheden. Zo draagt de preventiepiramide bij aan een werkomgeving waarin mensen zich gewaardeerd, competent en verbonden voelen – essentiële elementen van aantrekkelijk werkgeverschap.

Downloads

• Handleiding Stop voor het begint
• Stop voor het begint
• Bijlage 1 Leidraad workshop

Benieuwd naar het verhaal achter deze tool?