Aquathermie-energie in erfgoed
Over ons
Om klimaatverandering tegen te gaan stappen Vlaanderen en Nederland over op duurzame energie. Dat we moeten verduurzamen staat vast, maar die opgave is enorm. Er worden stappen gezet om onze CO2-uitstoot te verkleinen en minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen. Er is echter niet één weg om de klimaatdoelen te behalen. Eén van de mogelijkheden om duurzaam te verwarmen en te koelen is aquathermie waarbij we gebruikmaken van oppervlaktewater. Aquathermie kan een duurzame bijdrage leveren aan de bebouwde omgeving, aangezien deze techniek op een slimme manier de waterlichamen zoals vijvers, grachten, meren, kanalen, of rivieren in de omgeving benut voor verwarming en afkoeling.
Het project 'Aquathermie-energie in erfgoed' heeft als doelstelling een duurzame energiebron te ontwikkelen voor historisch erfgoed om bij te dragen aan de klimaatdoelstelling rond CO2-reductie. Dit wordt gedaan door gebouwen met erfgoedwaarde van fossiele brandstoffen te halen en te verwarmen/koelen met aanwezigheid van oppervlaktewater in de nabijheid van het monumentaal erfgoed. Het is een opportuniteit waarbij innovatief aan de slag gegaan kan worden, zonder te raken aan de architecturale en landschappelijke erfgoedwaarden. De focus ligt op kennisvergaring en kennisdeling via praktijkcases en het opzetten van een Community of Practice. Op deze manier wordt versnelling aangebracht in de duurzame warmtetransitie van erfgoedgebouwen.
We selecteerden daarom vijf erfgoedsites, elk met een verschil in architecturale typologie en/of waterlichaam, doch elk met het potentieel om de aanwezigheid van oppervlaktewater in te zetten als alternatieve energiebron. De ambities ligt hierin om - naast in te spelen op duurzame energie - de impact van de uitrol op het omringende landschap en ecologische waarde zeer laag tot nihil te houden. Aan de hand van de demonstratieprojecten willen we steeds meer leren over de toepassing van aquathermie, de toepassing zichtbaar/tastbaar maken voor de gemeenschap en de toepasbaarheid van aquathermie binnen de erfgoedsector stimuleren en verhogen - rekening houdend met de landschappelijke inpassing en impact op ecologie. Dit alles ook ten behoeve van het maatschappelijke draagvlak voor deze investeringen. Door de monitoring en vergelijking van concrete realisaties zullen we kunnen beschikken over een unieke dataset die ons toelaat het potentieel van aquathermie in de erfgoedsector (en binnen uiteenlopende typologieën van erfgoed) accuraat in te schatten.
Bijkomend stimuleren we de wederzijdse kennisopbouw en kennisuitwisseling via het opzetten van een Community of Practice. Deze heeft als doel om stakeholders die acties ondernemen rond aquathermie op een laagdrempelige manier bij elkaar te brengen. Zo kunnen kennis en ervaringen uitgewisseld worden rondom thema's en vraagstukken die raken aan de toepassing van aquathermie in cultureel erfgoed. Het grensoverschrijdend karakter van voorliggend project zal ons bovendien toelaten maximaal in te spelen op -en rekening te houden met- verschillende regelgevingen en zienswijze. Dit zal de impact van het project nog gevoelig verhogen.