Interreg versterkt grensoverstijgende samenwerking

Jullie werken samen met Vlaamse partners aan het project Klimaatrobuust Watermanagement. Wat houdt dit project in?

Ryan: ‘Aan beide kanten van de landsgrens is er rond het Kanaal Gent-Terneuzen sprake van droogteproblematiek. Tegelijkertijd ontstaat hier bij extreme neerslag juist wateroverlast. In dit project komen we tot maatregelen voor onze infrastructuur, zodat het Zeeuwse en Vlaamse watersysteem beter op elkaar zijn ingericht. De waterafvoer en de verdeling van zoetwater wordt voor beide regio’s verbeterd, en vispassages zorgen voor ecologische vooruitgang.’

Johan: ‘Het water dat vanuit Vlaanderen onze kant op stroomt, kunnen we niet altijd behappen. Dat zorgt bijvoorbeeld in Sas van Gent voor overlast. Daarom verruimen we de watergangen langs de grens en komt ook hier een noodgemaal dat water kan lozen op het Kanaal Gent-Terneuzen. Zonder de samenwerking met Vlaanderen had dat laatste niet gekund. Door een overeenkomst uit 1843 mag Nederland namelijk geen water lozen op dit kanaal.’

Waarom kozen jullie voor de Interreg-constructie?

Johan: ‘Er werd al lang gesproken over deze problematiek, maar de financiering en beperkte capaciteit van Vlaamse polders (openbare besturen die verantwoordelijk zijn voor het waterbeheer in een bepaald gebied, red.) maakte het lastig om er iets aan te doen. De polders hebben soms maar een handvol medewerkers, halen relatief weinig inkomsten uit belasting en zijn sterk afhankelijk van bijdragen vanuit andere overheden. En elke planwijziging moeten ze eerst overleggen met hun financiers. De mogelijkheid tot subsidie heeft de plannen voor ons project vlotgetrokken.’

Ryan: ‘Uiteindelijk dienden we met drie Vlaamse partners een subsidieaanvraag in: provincie Oost-Vlaanderen, Zwarte Sluispolder en Polder Moervaart en Zuidlede. Daarna gaf Interreg aan dat het budget iets omlaag moest. In die fase moesten we elkaar goed blijven vasthouden en allemaal wat water bij de wijn doen. Een evenwichtige verdeling is belangrijk in dit soort samenwerkingen: in type werkzaamheden én in kosten.’

Interreg keurde de projectopdracht in juni 2023 goed. Wat heeft de samenwerking jullie sindsdien gebracht?

Ryan: ‘Dankzij de samenwerking konden we veel meer informatie over het watersysteem aan de andere kant van de grens ophalen. Bijvoorbeeld over de waterpeilen en debieten die op ons afkomen bij bepaalde neerslagsituaties. Daarnaast wisselen we kennis uit over de wijze van planvoorbereiding, aanbesteden en het maken van bestekken.’

Johan: ‘Binnen de samenwerking kijken we vanuit ieders mogelijkheden wie wat het beste kan oppakken. De Vlaamse partners verzorgen bijvoorbeeld de vergunningsaanvraag en contractvoorbereiding voor onderdelen die voor ons watersysteem van belang zijn, maar die grotendeels in Vlaanderen worden aangelegd. We benutten een unieke kans om maatregelen aan weerszijden van de grens op elkaar af te stemmen.’

Hoe staat het met de uitvoering?

Ryan: ‘Dit is formeel gezien ons laatste jaar. Aan onze kant van de grens zijn we al een heel eind met de uitvoering en hebben we samen met onze partners al veel hobbels kunnen nemen. Daar kijk ik met voldoening op terug. Interreg stelt voor drie jaar subsidie beschikbaar: je hebt dus niet eindeloos de tijd. Dat zorgde de afgelopen jaren soms ook voor druk op de ketel. Gelukkig ziet Interreg in dat dit een enorm project is dat tijd, materieel en materialen kost. Daarom hebben we hen vanaf het begin meegenomen in onze voortgangsrapportages. Inmiddels hebben we ook een verlenging aangevraagd.’

Wat kunnen andere waterschappen hiervan leren?

Johan: ‘De Interreg-subsidie creëert het momentum om grensoverschrijdende waterproblematiek aan te pakken. Je zoekt de samenwerking daardoor nog sneller op. Het is de ideale kans om gebruik te maken van elkaars slagkracht.’

Ryan: ‘En als je de samenwerking eenmaal hebt vormgegeven, is het ontzettend belangrijk om goed op papier te zetten wat je wil bereiken en hoe je dat wil doen. Dan kun je altijd terugvallen op de afgesproken intentie. Waar we met onze Vlaamse partners nu goed op varen, zijn de korte lijnen en het persoonlijke contact. En we hebben vanaf het begin verschillende collega’s bij het project betrokken: van juristen tot financieel adviseurs. Maak gebruik van die specialismen.’

Schone Vlaams-Nederlandse waterlopen

Tot eind 2026 werkt Waterschap De Dommel mee aan ons Interreg-project Schone waterlopen door O₃G. Vlaanderen en Nederland onderzoeken hier samen hoe de kwaliteit van gezuiverd water uit RWZI’s kan worden verbeterd door een combinatie van ozonisatie (O₃) en granulair actief kool. Projectleider Ruud Schemen: ‘We gebruikten de subsidie eerst om partijen aan te haken die anders niet konden deelnemen, zoals universiteiten. Zij helpen ons nu met duurzaamheidsstudies en labonderzoek.’ De Vlaams-Nederlandse samenwerking is onderdeel van een groter project. Daarin wil De Dommel een nieuwe RWZI realiseren die gebruikmaakt van de O₃G-techniek. Subsidieadviseur Pim Pellegrom is in dat opzicht extra blij met de krachtenbundeling. ‘In Vlaanderen werkten ze op labschaal al met proefopstellingen voor zo’n nieuwe RWZI. Ons waterschap is weer net iets verder met de praktische toepassing van de technologie. Als het project dankzij die kennisuitwisseling slaagt, kun je opschalen. In Nederland, maar ook in de rest van Europa.’

Dit artikel werd geschreven door Luuk Wesselo voor Waterkracht, waar de tekst oorspronkelijk verscheen.