Vergunningen, dierenwelzijn en ammoniakreductie: hoe krijgen Nederlandse pluimveehouders dit gecombineerd?

De pluimveehouderij staat voor een complexe uitdaging. Bedrijven moeten tegelijk werk maken van ammoniakreductie, dierwaardige huisvesting, economische rendabiliteit en maatschappelijke verwachtingen. Tijdens een Tour de Boer voor beleidsmakers van het Interreg-project RAMBO op 14 juli in het Nederlandse Eersel gingen beleidsmakers, pluimveehouders, sectorvertegenwoordigers en kennispartners uit Vlaanderen en Nederland in gesprek over de vraag hoe die verschillende doelstellingen beter met elkaar verzoend kunnen worden.

Voor pluimveehouders betekent dat dat één investering vandaag meerdere doelen tegelijk moet realiseren. Wat goed is voor dierenwelzijn, leidt niet automatisch tot lagere emissies. En wat emissies reduceert, is niet altijd eenvoudig te combineren met nieuwe welzijnsvereisten.

Tijdens de bijeenkomst werd ook vooruitgekeken naar de ontwikkeling van een dierwaardige pluimveehouderij tegen 2040. Daarbij gaat het onder meer om een lagere bezettingsgraad, meer functiegebieden in de stal, omgevingsverrijking, rustplaatsen en beter passende rassen.

Volgens de sprekers kan die omslag alleen slagen als ook aan een aantal randvoorwaarden wordt voldaan:

• technische oplossingen,
• voldoende marktvraag,
• economisch perspectief,
• passende vergunningverlening,
• financiering,
• ruimte voor innovatie
• en onafhankelijk praktijkonderzoek.

Net daar ligt volgens de deelnemers de grootste uitdaging. De ambitie is aanwezig, maar zonder voldoende uitvoeringsruimte dreigt de kloof tussen beleid en praktijk groter te worden.

Hoe moeilijk die combinatie soms wordt, bleek uit het verhaal van pluimveehouder Patrick van den Hurk. Hij wil welzijnsverbeteringen doorvoeren op zijn bedrijf, maar wacht naar eigen zeggen al vijf jaar op een vergunning. Daardoor blijft ook de invulling van de marktvraag naar het welzijnsconcept Beter Leven uit.

Zijn verhaal illustreert volgens de deelnemers een breder probleem: ondernemers die willen investeren in verduurzaming hebben nood aan duidelijkheid, voorspelbaarheid en vergunningruimte om innovatieve oplossingen in de praktijk te kunnen testen en toepassen.

Tijdens een interactieve groepssessie gingen deelnemers op zoek naar de belangrijkste knelpunten en mogelijke oplossingen. Daaruit kwamen vijf terugkerende thema’s naar voren.

1. Innovatie vraagt vergunningruimte

Voor reductie is innovatie nodig, maar de toepassing ervan vraagt vergunningruimte en zekerheid vooraf. Deelnemers pleitten voor juridisch geborgde pilots, tijdelijke toestemmingen en duidelijke voorwaarden voor opschaling

1. Meer integraliteit nodig

Ammoniak, dierenwelzijn, geur, natuur en economische haalbaarheid worden vandaag vaak afzonderlijk beoordeeld. Volgens de deelnemers is er nood aan één samenhangende beoordeling en meer bestuurlijke regie over gecombineerde dossiers.

1. Ondernemers zoeken handelingsperspectief

Beleidsdoelen zijn vaak duidelijk, maar de weg ernaartoe minder. Praktijkbegeleiding, routekaarten, eenvoudige meetsystemen en duidelijke reductiepaden kunnen ondernemers helpen om effectief stappen te zetten.

1. Verdienvermogen blijft cruciaal

Lagere bezettingsgraden, nieuwe technieken en stalomvormingen vragen aanzienlijke investeringen. Volgens de deelnemers zijn ketenafspraken, financiering en een beloning voor aantoonbare prestaties noodzakelijk om die investeringen haalbaar te maken.

1. Vertrouwen en tempo bepalen het draagvlak

Lange procedures en voortdurend veranderende eisen zorgen voor onzekerheid. Deelnemers pleitten daarom voor snellere procedures, voldoende deskundige capaciteit en het behoud van geschikte locaties voor verdere ontwikkeling.

Hoewel Vlaanderen en Nederland een andere beleidsaanpak hanteren, bleek tijdens de bijeenkomst dat beide regio's uiteindelijk voor dezelfde fundamentele uitdaging staan: ammoniakemissies verminderen én tegelijk toekomstperspectief bieden aan ondernemer.

• Vlaanderen redeneert sterker vanuit vergunningverlening, PAS-referenties en de impact op natuur.
• Nederland focust meer op de transitie naar een dierwaardige veehouderij tegen 2040.

Toch zijn veel technische oplossingen grensoverschrijdend inzetbaar, ook al verschillen de juridische en bestuurlijke kaders aanzienlijk.

De belangrijkste conclusie van de dag was dat de opgave niet ligt in het kiezen tussen natuur, dier, boer of omgeving. De echte uitdaging bestaat erin beleid zo vorm te geven dat die belangen op bedrijfsniveau niet tegenover elkaar komen te staan.

Dat vraagt volgens de deelnemers om meer uitvoeringsruimte:

• juridisch geborgde pilots,
• integrale vergunningverlening,
• prestatiegerichte monitoring,
• investeringszekerheid en
• voldoende economisch perspectief voor ondernemers.

Pas wanneer die randvoorwaarden aanwezig zijn, kunnen pluimveehouders effectief stappen zetten richting een emissiearmere én dierwaardigere toekomst.

De inzichten uit deze bijeenkomst worden samen met de resultaten van de Vlaamse Tour de Boer voor beleidsmakers verwerkt in een whitepaper met aanbevelingen voor Vlaanderen en Nederland.

RAMBO is een Interreg-project dat inzet op het versnellen van ammoniakreducerende innovaties in de varkens- en pluimveehouderij, met een focus op brongerichte maatregelen.

In de voorbije drie jaar werden verschillende innovatieve technieken onderzocht. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar emissiereductie, maar ook naar economische haalbaarheid, dierenwelzijn en toepasbaarheid in bestaande stallen.

Het project ontwikkelde onder meer een duurzaamheidsmatrix, een handige tool die veehouders helpt bij het kiezen van een passend emissiereducerend systeem, afgestemd op hun bedrijfssituatie. Daarnaast zet het project sterk in op kennisdeling en individuele begeleiding van landbouwers.

Voor meer info, contacteer:

Daniëlle Aarts – van de Loo

+31 6 29 52 02 75

danielle.aarts@zlto.nl