Tweede werkatelier rond sponswerking in de praktijk

De dag startte met een aantal inhoudelijke presentaties. Ellis Penning (Deltares) introduceerde het concept van sponslandschappen, gebaseerd op drie principes: water vasthouden, vertragen en opslaan. Daarbij benadrukte ze dat het herstellen van het landschap het doel is, en dat maatregelen altijd in samenhang met het landschap moeten worden bekeken. Ook werd duidelijk dat sponswerking meer is dan een technische opgave en vraagt om samenwerking tussen verschillende disciplines en goede communicatie met gebruikers van het gebied.

Jelle Eisma (Provincie Noord-Brabant) ging vervolgens in op bovenstrooms water vasthouden binnen de HoWaBo-opgave (Hoogwateropgave Brabant-Oost) bij Den Bosch. Daarbij staat de vraag centraal waar water het beste kan worden vastgehouden: in beekdalen en laagten of juist op de plek waar het valt, en hoe dit kan bijdragen aan zowel waterveiligheid als droogteaanpak.

Tot slot deelde Tom Coussement (Bodemkundige Dienst België) praktijkervaringen met peilbeheer in landbouwgebieden in de bovenloop van de Dommelvallei. Hier worden maatregelen zoals stuwen ingezet om water langer vast te houden. De eerste resultaten laten zien dat dit effect kan hebben, al hangen de uitkomsten sterk samen met factoren zoals neerslag, gewasopname en de natuurlijke schommelingen in het grondwater. Om precies te bepalen wat het effect van stuwen is, is extra monitoring en modellering nodig.

In de middag gingen de deelnemers onder leiding van Peter Kerkhofs (zelfstandig adviseur landschap, water en biodiversiteit) naar buiten voor een veldbezoek aan twee boerderijen en een natuurgebied in de omgeving. Hier werd zichtbaar hoe er in de praktijk gewerkt wordt aan herstel van het sponslandschap.

Zo zagen deelnemers voorbeelden van het reguleren van waterpeilen met eenvoudige ingrepen, en hoe boeren experimenteren met het anders inrichten van hun percelen om water beter vast te houden. De praktijkvoorbeelden maakten duidelijk dat maatwerk en samenwerking essentieel zijn om maatregelen werkbaar en effectief te maken.

Het werkatelier gaf een goed beeld van de mogelijkheden én de uitdagingen van sponswerking. De combinatie van kennisdeling en praktijkervaringen liet zien dat een klimaatrobuust landschap vraagt om een integrale aanpak, waarin landschap, waterbeheer en gebruikers samenkomen.

In het najaar van 2026 organiseren we in Peer nog een laatste werkatelier rond klimaatadaptatie in bebouwd gebied. Het doel: uitwisselen hoe we met de bebouwde omgeving een bijdrage kunnen leveren aan de klimaatrobuuste inrichting van de leefomgeving. Huidige en toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen vragen om een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van zowel stedelijk als landelijk gebied. Daarbij gaat het onder meer om het beperken van wateroverlast door hevige neerslag, voorkomen van schade aan gebouwen en infrastructuur door verdroging van de ondergrond en het beperken van hittestress in met name het stedelijk gebied.