Vlaanderen en Nederland werken samen aan ‘schonere’ binnenschepen

POMPNL 4 | 15/09/26 Midden mei ging het Vlaams-Nederlandse Interreg-project BLUE-RPM officieel van start. Het project wil het brandstofverbruik en de uitstoot van binnenvaartschepen verminderen via slimme technologie voor dynamische toerentaloptimalisatie. Door metingen aan boord wil BLUE-RPM het duurzaamheidsvoordeel van de binnenvaart verder versterken. Door ‘ecovarenʼ toegankelijker en efficiënter te maken voor de binnenvaartsector, kunnen emissiesmet 20 tot 30 procent naar beneden. Het driejarige Vlaams-Nederlands project (2026-2029) BLUE-RPM brengt partijen als het Huis van de Binnenvaart (ITB, projectcoördinator), Multronic, Karel de Grote Hogeschool (KdG), Antwerp Maritime Academy (AMA), Novation, Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) en SAB Maritime Services BV (SAB) samen. En Interreg Vlaanderen-Nederland co-financiert het met een totaalbudget van 2,4 miljoen euro. Zoals automobilisten apps gebruiken om op basis van verkeer en weersomstandigheden de meest brandstofefficiënte route te plannen, wil BLUE-RPM binnenschippers ondersteunen om zo energiezuinig mogelijk te varen. Eerder onderzoek toont aan dat een dynamische afstelling van het motortoerental bij een gemiddeld binnenschip kan leiden tot een brandstofbesparing van 20 tot 30 procent. Dat staat equivalent met tienduizenden euro’s minder operationele kosten per jaar.‘De binnenvaart moet efficiënter enmilieuvriendelijker met slimme technologie’ Binnen BLUE-RPM wordt die potentiële winst verder onderzocht en vertaald naar concrete toepassingen voor de sector. Daarbij bekijken de projectpartners hoe de resultaten op een laagdrempelige manier geïntegreerd kunnen worden in bestaande systemen aan boord van binnenvaartschepen. Digital Twin Om die boordtechnologie te ontwikkelen en te onderbouwen, verzamelen de projectpartners gegevens over motor, schip en watergang. Denk aan motorprestaties, locatie, lading en andere scheepsparameters als wachttijden, waterdiepte, stroming, weersomstandigheden enoeverinvloeden. Daarnaast voeren de onderzoekers observaties en tests op simulatoren uit om ook de invloed van menselijk gedrag mee te nemen in het onderzoek. De verzamelde data worden verwerkt in een digital twin en een AI-model dat berekent en voorspelt welk motortoerental op een bepaald moment het meest energie-efficiënt is. “Ecovaren is vandaag een van de snelste, goedkoopste en meest haalbare manieren om het duurzaamheidsvoordeel van de binnenvaart te behouden en te versterken”, zegt Charlotte Nietvelt. De beleidsmedewerker vergroening bij ITB en coördinator van BLUE-RPM vervolgt: “We willen de komende jaren beter inzicht krijgen in de uitstoot van binnenschepen onder verschillende vaarsnelheden. Zo kunnen we nagaan hoe we die uitstoot concreet kunnen verminderen. Tegelijk willen we sensibiliseren rond ecovaren en de optimalisatie vanvaargedrag in functie van emissievermindering. Zowel richting sector, overheden als maatschappij.” Sensibiliseren Een van de initiatieven om te sensibiliserenrond ecovaren behelst de ontwikkeling van een e-learningpakket en de vernieuwing van de website voortvarendbesparen. nl, momenteel beheerd door een van de partners namelijk SAB. De projectgroep betrekt de binnenvaartsector op een actieve manier via tests op simulatoren en regelmatigebevragingen via een klankbordgroep. Zo hopen de partners de toepassing en verspreiding van de ontwikkelde technologie binnen de sector stimuleren. Daarnaast betrekt het ook externe belanghebbenden, als De Vlaamse Waterweg en Koninklijke Binnenvaart Nederland. Een manier om bestaande expertise en initiatieven beter op elkaar af te stemmen. BLUE-RPM sluit aan bij de vergroeningsvisie van het ITB. Dit expertisecentrum voor de binnenvaart zet in op drie pijlers: walstroom, ecovaren en duurzame motortechnologie. Met het project willende partners aantonen dat slimme technologie en ecovaren een directe bijdrage kunnen leveren aan een duurzamere én economisch sterkere binnenvaart in Vlaanderen en Nederland. Slimmer aansturen bestaande technologieën De Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) speelt een steeds grotere rol in de verduurzaming van de scheepvaart en ontwikkelt momenteel een slimme, digital twin voor een duurzamere binnenvaart.Ze ondersteunt daarmee een innovatief project rond binnenvaartschepen waarbij geavanceerde simulaties en data-analyse moeten leiden tot minder brandstofverbruik en lagere emissies. Volgens professor Tom Van Woensel richt de universiteit zich vooral op hetslimmer aansturen van bestaande technologieën. “Wij leiden ingenieurs op in uiteenlopende disciplines, van werktuigbouwkunde en elektrotechniek tot industriële engineering”, legt hij uit. Binnen zijn vakgebied ligt de focus vooral op supply chains, logistiek, onderhoud en de optimalisatie van complexe systemen. Van Woensel: “De digital twin maakt het mogelijk om het gedrag van een schip realistisch na te bootsen en verschillende scenario’s te analyseren. Op basis van gegevens als belading van het schip, weersomstandigheden, weerstand op het water, routekeuzes en hetgedrag van de schipper kan het systeem realtime advies geven aan schippers. Zoals bijvoorbeeld het tijdelijk trager of sneller varen of een alternatieve route nemen om brandstof te besparen.  Minder brandstof, minder uitstoot  Het uiteindelijke doel van het project is duidelijk: de binnenvaart efficiënter en milieuvriendelijker maken. Door motoren nauwkeuriger te modelleren en slimmer aan te sturen, hopen de onderzoekers het brandstofverbruik aanzienlijk te verminderen. Dat leidt automatisch ook tot lagere emissies. “Afhankelijk van de belasting van het schip moet een motor harder of minder hard werken”, aldus Tom Van Woensel. “Door dat gedrag goed te simuleren, kunnen we voorspellen welke keuzes het meest efficiënt zijn.” Hoewel de onderzoekers zelf geen nieuwe motoren ontwikkelen, werken ze wel samen met in motortechnologie en injectiesystemen gespecialiseerde partijen. Nieuwe innovaties kunnen daardoor rechtstreeks getest worden binnen de simulatieomgeving.  Open samenwerking  Het project van de TU/e maakt deel uit van een breder consortium waarin verschillende partners samenwerken. Sommige bedrijven leveren technologie en andere stellen de meetapparatuur op de schepen ter beschikking. De verzamelde data vormt de basis voor de simulaties en analyses. Volgens Tom Van Woensel staat het project bovendien open voor extra industriële partners. “Bedrijven die werken aan efficiëntere motoren, injectiesystemenof andere technologieën voor emissiereductie kunnen zich aansluiten en hun innovaties binnen het project laten testen.”Met deze samenwerking hopen de partners aan te tonen dat digitale technologie een sleutelrol kan spelen in de toekomst van de duurzame binnenvaart.

Tamara Blonk | Antwerpen, 18 mei 2026 De ontwikkeling van Blue-RPM is formeel op woensdag 13 mei begonnen onder leiding van het Belgische Instituut voor het Transport langs de Binnenwateren (ITB), dat binnen een Europees Interreg-project samenwerkt met het Nederlandse SAB, de Technische Universiteit Eindhoven, Multronic, de Karel de Grote Hogeschool, Novation en de Antwerp Maritime Academy. Sensoren aan boord De komende tijd wordt met sensoren aan boord van zes schepen data verzameld om het meest efficiënte toerental te berekenen, zowel in de op- als afvaart op rivieren en op kanalen en meren, waarbij rekening wordt gehouden met de beladingsgraad van het schip. Waterstanden, stroming, het weer, zuiging, maar ook wachttijden bij de sluis en de motorprestaties worden eveneens geïntegreerd. Hiermee wordt de meest efficiënte route gepland en welk toerental daar het beste bij past. Doel van deze RPM-assistent is brandstofbesparing en vermindering van de CO2-uitstoot. Simulatoren Naast de sensordata worden scenario’s getest op simulatoren om te kijken wat de invloed is van menselijk gedrag. Maakt iedere deelnemer op hetzelfde moment een stuurcorrectie? Wie vaart het zuinigst en hoe komt dat? Met de verzamelde data wordt vervolgens een zogeheten digital twin, een digitale kopie van een schip gemaakt, waarmee met hulp van Artificial Intelligence (AI) kan worden voorspeld welk toerental op welk moment het meest efficiënt is. Charlotte Nietvelt, beleidsmedewerker bij het ITB en projectcoördinator Blue-RPM, zegt over het project: ‘Met Blue-RPM willen we de komende jaren beter inzicht krijgen in de uitstoot van binnenvaartschepen bij verschillende vaarsnelheden en hoe we de uitstoot concreet kunnen verminderen. Tegelijk willen we sensibiliseren over ecovaren en de optimalisatie van vaargedrag in functie van emissievermindering, zowel richting sector, overheden als maatschappij.’ Er wordt gesproken over een actieve betrokkenheid van de binnenvaartsector, onder meer via een klankbordgroep en de proeven op de simulatoren. Ook brancheorganisaties De Vlaamse Waterweg en Koninklijke Binnenvaart Nederland worden gevraagd om feedback over het project. Ecovaren Naast het onderzoek wordt een e-learning-pakket ontwikkeld ter uitbreiding van de website voortvarendbesparen.nl, dat wordt beheerd door het SAB. Op de website kunnen schippers en rederijen cursussen volgen om hun vaargedrag zo efficiënt mogelijk te maken en zuinig te varen. Even afstoppen als het ondiep wordt is een schipper niet vreemd, maar waar kan nog meer worden bereikt? Zijn er bijvoorbeeld wachttijden bij een sluis of laad-/loskade, waardoor er geen haast is en het toerental hierop kan worden aangepast? Europese subsidie Het ITB is al langer bezig met een vergroeningsvisie voor de binnenvaart. Naast ecovaren (waarbij brandstofbesparing centraal staat) zijn ook walstroom en duurzame motortechnologie belangrijke thema’s om de binnenvaart duurzamer en economisch sterker te maken, zowel in Vlaanderen als in Nederland. Het project loopt tot 2029, er is vanuit Europa 2,4 miljoen euro voor vrijgemaakt.

Binnenvaartkrant | 17/05/2026 Op 13 mei is het Vlaams-Nederlandse Interreg-project BLUE-RPM officieel gestart. Dit project ontwikkelt slimme technologie die binnenschepen helpt om hun brandstofverbruik en uitstoot te verminderen door dynamische toerentaloptimalisatie. Door ‘ecovaren’ toegankelijker en efficiënter te maken voor de binnenvaartsector, kan de uitstoot met 20 tot 30 procent omlaag, is de verwachting. BLUE-RPM is een driejarig Vlaams-Nederlands samenwerkingsproject (2026-2029). Het Instituut voor Transport langs de Binnenwateren (Huis van de Binnenvaart) fungeert als projectcoördinator. Partners zijn Multronic, Karel de Grote Hogeschool (KdG), Antwerp Maritime Academy (AMA), Novation, Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) en SAB Maritime Services BV (SAB). Er is 2,4 miljoen euro beschikbaar voor het project. Een deel daarvan is subsidie afkomstig van het programma Interreg Vlaanderen-Nederland. BLUE-RPM is bedoeld om binnenschippers te ondersteunen om zo energie-efficiënt mogelijk te varen. Eerder onderzoek toont aan dat een dynamische afstelling van het motortoerental bij een gemiddeld binnenschip kan leiden tot een brandstofverbruik dat 20 tot 30 procent lager uitpakt. Dat is goed voor tienduizenden euro’s besparing per jaar. Optimaal toerental Binnen BLUE-RPM wordt deze potentiële winst verder onderzocht. Dat moet concrete toepassingen opleveren. Om de benodigde boordtechnologie te ontwikkelen en te onderbouwen, verzamelen de projectpartners gegevens over motor, schip en vaarweg: motorprestaties, locatie, lading en andere scheepsparameters, wachttijden, waterdiepte, stroming, het weer, oeverinvloeden en andere vaaromstandigheden. Daarnaast worden observaties en tests op simulatoren uitgevoerd om de invloed van menselijk gedrag mee te nemen in het onderzoek. De verzamelde data worden verwerkt in een digital twin en AI-model dat berekent en voorspelt welk motortoerental op een bepaald moment het meest energie-efficiënt is. Vaargedrag “Ecovaren is een van de snelste, goedkoopste en meest haalbare manieren om het duurzaamheidsvoordeel van de binnenvaart te behouden en te versterken. Met BLUE-RPM willen we de komende jaren beter inzicht krijgen in de uitstoot van binnenschepen onder verschillende vaarsnelheden en hoe we die uitstoot concreet kunnen helpen verminderen”, zegt Charlotte Nietvelt. De beleidsmedewerker vergroening bij ITB en coördinator van BLUE-RPM. “Tegelijk willen we ook sensibiliseren over ecovaren en optimalisatie van vaargedrag in functie van emissievermindering, zowel richting sector, overheden als maatschappij.” Voortvarendbesparen.nl Een van de initiatieven om te sensibiliseren, dus scheepseigenaren bewust en enthousiast te maken voor ecovaren is de ontwikkeling van een e-learningpakket en de hernieuwing van de website voortvarendbesparen.nl. Die wordt momenteel beheerd door SAB. De binnenvaartsector wordt actief betrokken bij het project, onder meer via tests op simulatoren en regelmatige bevragingen via een klankbordgroep. Op die manier worden de toepassing en verspreiding van de ontwikkelde technologie binnen de sector gestimuleerd. ITB Daarnaast zijn belanghebbende externe partijen zoals De Vlaamse Waterweg en Koninklijke Binnenvaart Nederland betrokken om bestaande expertise en initiatieven beter op elkaar af te stemmen. BLUE-RPM sluit aan bij de vergroeningsvisie van het ITB. Het instituut zet in op drie pijlers: walstroom, ecovaren en duurzame motortechnologie. Met het project willen de partners aantonen dat slimme technologie en ecovaren een directe bijdrage kunnen leveren aan een meer duurzame én economisch sterkere binnenvaart in Vlaanderen en Nederland.