Aquatuur
Een groener Europa
Een van de leerlessen uit het Interreg 2 Seas project Fresh4Cs was dat je de fundamenten voor een consortium het best heel vroeg legt, eigenlijk al in de pre-proposal fase. Zo werd het zaadje voor Aquatuur in 2021 geplant. Een ding werd al snel duidelijk: we willen cocreëren met de natuur en inzetten op natuurgebaseerde oplossingen die zowel milieu- als maatschappijgerichte doelen helpen te bereiken. Na een lange voorbereidingsweg ging in mei 2023 het Aquatuurproject officieel van start binnen het zesde programma van Interreg Vlaanderen-Nederland.
Realisaties
Uiteraard zijn we trots op onze realisaties, we brengen ze hier dan ook graag in beeld.
Nutriëntenzuivering voor natuurontwikkeling
De Kraenepoel is een ecologisch waardevolle vijver van ±20 ha die sterk lijdt onder eutrofiëring en verdroging. Daarom voorziet projectpartner VLM er hydrologische maatregelen om tot een hogere watertoevoer te komen met water uit intensief landbouwgebied en aflopend water van een snelweg. Dat lost het droogteprobleem op, maar zorgt voor nieuwe vragen rond waterkwaliteit. Daarom worden natuurgebaseerde groenblauwe oplossingen zoals een ijzerzandfilter en een wetland voorzien om de kwaliteit van dit extra toegevoerde water te verbeteren.
Een slim gestuurd treatment wetland
We willen een robuust watersysteem creëren: een systeem dat voldoende zoetwater beschikbaar heeft op het juiste moment, van de juiste kwaliteit, en in staat om klimaatschokken op te vangen. Concreet voorziet projectpartner VMM in de aanleg van een slim gestuurd treatment wetland ter hoogte van de samenvloeiing van de Ringbeek en de Hertsbergebeek in Oostkamp. Wanneer er weinig water beschikbaar is, verslechtert de waterkwaliteit en de helofyten- en ijzerzandfilter zorgen op die momenten voor een betere waterkwaliteit.
Pilootvelden voor specifieke polluenten
Jaarlijks stroomt er heel wat overtollig oppervlaktewater vanuit de Isabellepolder in Assenede via het Leopoldkanaal richting de Noordzee. Dat water willen we nuttig inzetten voor irrigatie of ondergrondse opslag bijvoorbeeld, maar daarvoor moeten eerst schadelijke stoffen zoals nutriënten, gewasbeschermingsmiddelen, zware metalen en polyaromatische koolwaterstoffen verwijderd worden. Projectpartners VITO, Universiteit Gent en HZ University of Applied Sciences testen daarom op pilootschaal verschillende types rietvelden. Ze onderzoeken de impact op waterzuivering en vergelijken deze natuurgebaseerde groenblauwe oplossingen ook met technische oplossingen zoals actief kool adsorptie.
Nederlandse natuurgebieden als waterbuffers
Hoe kunnen we synergie tussen landbouw en natuur creëren om onze waterzekerheid te verhogen? Welke (water)winsten zijn er te boeken voor beide sectoren? En kan het inzichtelijk maken van die winsten een opstap zijn richting samenwerking? Kunnen we dat alles in kaart brengen op een snelle, laagdrempelige en betaalbare manier? Provincie Zeeland gaat met die vragen aan de slag via een quickscan in vijf regio's in de Provincie Zeeland: Zestig Voet, Vlaamsche Kreek, Vinkenisse Kreek, de Putting en de Autrichepolder.
Vlaamse natuurgebieden als waterbuffers
Hoe kunnen we synergie tussen landbouw en natuur creëren om onze waterzekerheid te verhogen? Welke (water)winsten zijn er te boeken voor beide sectoren? En kan het inzichtelijk maken van die winsten een opstap zijn richting samenwerking? Kunnen we dat alles in kaart brengen op een snelle, laagdrempelige en betaalbare manier? Projectpartner VITO ging met die vragen aan de slag via een quickscan in twee demonstratieregio’s in Vlaanderen: Moerbeke-Polder en de Generale Vrije Polders.
Kreekruginfiltratie in Zeeland
In kreekruggen bevindt zich een zoetwaterbel en wanneer regenwater in de bodem infiltreert, wordt die keer op keer gevuld. Die zoetwatervoorraad bevindt zich echter enkel onder de kreekrug en uiteraard bevindt niet elk landbouwperceel zich op zo’n kreekrug. In deze praktijkproef proberen we om het drainagewater van de percelen die niet op de kreekrug liggen, toch te infiltreren in het perceel waar wél een kreekrug is. Op die manier kunnen we de zoetwatervoorraad onder de kreekrug extra aanvullen, waardoor er bij droogte ook meer zoetwater beschikbaar is voor de landbouw.
Biodiversiteit in en rond foliebassins
Naast de integratie van zo’n zoetwaterbekken in het landschap is er een tweede bezorgdheid: de eventuele ecologische val die de bekkens veroorzaken. Dieren kunnen namelijk makkelijk ín het bassin raken, maar er opnieuw uitraken is een andere zaak. Om dat risico in beeld te brengen en mitigerende oplossingen uit te testen startte Inagro een onderzoek op. Gedurende twee seizoenen worden op verschillende foliebassins technieken uitgerold die het risico op die ecologische val verminderen zoals uitloopmatten en planteneilanden. Het effect van die toegepaste technieken wordt in beeld gebracht en geëvalueerd. Ook de effecten van het omliggende landbouwlandschap worden mee genomen in de evaluatie.
Foliebassins in het landschap
Projectpartner Gemeente Noord-Beveland, bekend om zijn weidse polders en vergezichten, zoekt naar oplossingen om meer zoetwater beschikbaar te hebben voor de landbouw. Water opslaan in grote foliebassins biedt een mogelijke uitweg maar de zwarte folie die de bassins waterdicht maakt, verstoort het landschappelijke beeld van de mooie polders. Wanneer we foliebassins omzomen met groene vegetatie komt dat de omgeving en de natuur ten goede. De bassins gaan immers beter op in de omgeving, insecten vinden er een grotere biotoop, klein wild een schuilplaats en voedsel. Het biologische effect van die groene omzoming wordt onderzocht door Projectpartner Provincie Zeeland.