Bodemstudie in De Zegge afgerond

In het habitatrichtlijngebied De Zegge (Geel) werkt de Vlaamse Landmaatschappij aan een eerste fase van hydrologisch herstel om de structurele verdroging en de daarmee gepaard gaande veenafbraak te stoppen. Ter voorbereiding van het dempen van perceelsgrachten onderzocht Nature Tomorrow voormalige landbouwbodems. Door vroegere landbouwkundige bemesting hebben deze bodems een onnatuurlijk hoge fosforvoorraad (P) geaccumuleerd, wat onder verdroogde en dus zuurstofrijke omstandigheden moeilijk uitspoelt. Na vernatten kan fosfor echter gemobiliseerd worden, wat kan leiden tot een hogere beschikbaarheid en uitspoeling.

Uit de bodemstudie blijkt dat de fosforconcentraties te hoog zijn om op korte termijn een aantal gestelde natuurstreefbeelden te verwachten zoals oligotroof laagveen, vochtige heide, vochtige heischrale graslanden en blauwgraslanden. Toch bieden minder fosfaatgevoelige vegetaties zoals dotterbloemhooilanden, moerasspirearuigten of eutroof laagveen wel perspectief. Met aangepast beheer en gerichte (her)introducties kan de evolutie van soortenarme naar soortenrijke graslanden soms ook gericht versneld worden, ondanks hoge fosforwaarden in de bodem. Hoe dan ook zal -na het stopzetten van bemesting- de fosforvoorraad in de voormalige landbouwbodems geleidelijk afnemen onder invloed van enerzijds een voortschrijdend verschralingsbeheer via maaien-en-afvoeren, en anderzijds fosformobilisatie gevolgd door uitspoeling via sloten en grachten.

Het afgraven van de fosfaatrijke bodem wordt niet aangeraden vanwege de grote diepte van het fosfor-front, en uitmijnen duurt in dit geval te lang en botst met de noodzaak om de waterpeilen zo snel mogelijk op te trekken. Daarnaast gaat uitmijnen vaak gepaard met kalium- en/of stikstofbemesting, wat ook weer negatieve gevolgen kan hebben voor nabijgelegen veenpakketten.

Hoge fosfaatconcentraties zijn, hoewel alles behalve ideaal, geen doorslaggevende reden om herstel uit te stellen: goede waterdoorstroming en het vermijden van directe overstroming met voedselrijk water zijn in dit opzicht veel bepalender voor een gezond veensysteem.