De Veenchallenge 2026: Ontdek wat er leeft in het veen!

Tijdens de Veenchallenge trek je gewapend met ObsIdentify het veen in om zoveel mogelijk typische veensoorten te ontdekken. Ga op pad, speur, fotografeer en wie weet eindig jij bovenaan het klassement.

• Download ObsIdentify op je smartphone en maak een account aan. https://waarnemingen.be/apps/obsidentify/

• Zoek in de app naar Veenchallenge 2026 (beschikbaar van 1 juni tot 1 november).

• Klik op het hartje om deel te nemen.

• Trek naar een veengebied, maak foto’s van planten, mossen, insecten en andere dieren, en laat de app je helpen met de determinatie.

• Twijfel je? Geef de soort gerust als “onzeker” in.

In totaal werden er in 2024 en 2025 samen maar liefst 394.690 waarnemingen van veensoorten gedaan. Goed voor zo’n 461 soorten! In de top 10 van meest waargenomen soorten stonden onder andere de kleine zonnedauw, de moerassprinkhaan en de watersnip. Ook zeggen (grasachtige planten die typisch zijn voor waardevolle natuur) waren goed vertegenwoordigd: de blauwe zegge, zwarte zegge, draadzegge en snavelzegge haalden alle vier de top 20 met elk meer dan 4.000 waarnemingen. Er werden ook veel (zeer) zeldzame soorten waargenomen; er waren bijna 100 soorten met minder dan 10 waarnemingen in 2024 en 2025 samen.

Veengebieden zijn echte buitenbeentjes in onze natuur. Ze zijn nat, voedselarm. Ze vormen heel extreme omstandigheden voor planten en dieren. Dit maakt dat enkel soorten die specifiek aangepast zijn aan dit milieu hier kunnen overleven. Daartegenover staat dat deze unieke soorten niet buiten het veen te vinden zijn. Als we deze unieke soorten willen behouden, moeten we het veen beschermen en herstellen. Planten zoals kleine veenbes, veenpluis, wateraardbei vind je enkel in het veen. Daarnaast slagen venen veel koolstof op en bufferen ze water waardoor en minder overstromingen zijn.

Helaas zijn veen van onze veengebieden er slecht aan toe. De meeste zijn sterk bedreigd door verdroging. Daarom bundelen partners in Vlaanderen en Nederland binnen het ADMIRE‑project de krachten om veengebieden te herstellen. Zo wordt er o.a. in de Vallei van de Zwarte Beek, De Breukberg, De Urkhovense Zeggen, De Laakvalleien en Schupleer - Graafweide aan veenherstel gewerkt.

De Veenchallenge help ons daarbij een op een toegankelijke maar bijzonder waardevolle manier om data te verzamelen. Op deze manier kunnen met behulp van de waarnemingen opvolgen hoe het met de veenbiodiversiteit gaat, maar ook kijken waar nog kansen voor herstel liggen.

Via deze link vind je een overzicht van alle veengebieden in Vlaanderen: https://www.natuurpunt.be/projecten/veen-ons-meest-unieke-ecosysteem

Je kan het veen al ontdekken via een uitgestippelde wandeling, maar ook een gegidste excursie of beheeractiviteit kan je in contact brengen met dit vaak erg kwetsbare biotoop. Bekijk hiervoor de Vlaamse activiteitenkalender: https://www.natuurpunt.be/agenda?text_input=veen

• Er vleesetende planten in het veen groeien? Omdat de bodem in een veengebied extreem voedselarm en zuur is, moeten planten creatief worden om aan hun voedingsstoffen te komen. Zonnedauw (Drosera) lost dit op door insecten te lokken met kleverige, glinsterende druppeltjes. Zodra een vliegje landt, rolt het blad zich op en wordt het insect levend verteerd.

• Slechts 3 tot 5 procent van de totale landoppervlakte op het noordelijk halfrond bestaat uit veen, maar dat deze veengebieden wel 33 procent van alle koolstof in de bodem bevatten. Veen heeft dus een groot vermogen om koolstof op te slaan.

• Veengebieden ontzettend traag groeien? Levend veen groeit gemiddeld maar 1 millimeter per jaar. Een veenlaag van een paar meter dik heeft er dus duizenden jaren over gedaan om te ontstaan!